Spektrum autyzmu · Szczecin
Diagnoza spektrum autyzmu w Szczecinie
Autyzm u dorosłej osoby nie zawsze wygląda jak szkolny stereotyp. Czasem bardziej przypomina lata przygotowywania rozmów w głowie, uczenia się społecznych zasad na pamięć, przeciążenia po kontaktach z ludźmi albo silnej potrzeby przewidywalności, której z zewnątrz prawie nie widać.
Jak rozumiem ten proces
Rzetelna diagnoza spektrum autyzmu nie opiera się na pojedynczym kwestionariuszu. Potrzebna jest historia rozwojowa, obraz obecnego funkcjonowania oraz analiza komunikacji, relacji, zainteresowań, potrzeby rutyny, sensoryki i sposobów kompensowania trudności. U dorosłych kobiet szczególne znaczenie może mieć maskowanie i wieloletnie strategie adaptacyjne.
Jak wygląda diagnoza
Ocena spektrum autyzmu u osoby dorosłej wymaga połączenia kilku perspektyw. Liczy się obecne funkcjonowanie, ale również wcześniejszy rozwój, relacje, komunikacja, sensoryka, potrzeba przewidywalności, zainteresowania i sposoby radzenia sobie w sytuacjach społecznych. Narzędzia mają pomagać porządkować ten obraz, a nie zastępować rozmowę.
Historia rozwojowa
Ważne jest nie tylko to, jak funkcjonujesz dzisiaj, ale również jak wyglądały relacje, komunikacja, zainteresowania, sensoryka i potrzeba przewidywalności we wcześniejszych etapach życia.
Obecne funkcjonowanie
Rozmowa dotyczy codzienności, relacji, pracy lub nauki, przeciążenia, rutyn, zainteresowań i sposobu reagowania na bodźce.
Narzędzia jako część procesu
Standaryzowane narzędzia mogą wspierać ocenę, ale wynik jednego testu sam w sobie nie rozstrzyga diagnozy.
Różnicowanie i informacja zwrotna
Proces uwzględnia możliwe współwystępowanie ADHD oraz podobieństwa do skutków traumy, lęku czy innych trudności.
Kiedy warto rozważyć konsultację
Na konsultację zgłaszają się osoby, które od dawna mają poczucie, że relacje społeczne wymagają świadomego analizowania, a spontaniczne zasady kontaktu z innymi nie przychodzą naturalnie. Często są to dorośli, którzy dobrze funkcjonują zawodowo, lecz płacą za to dużym przeciążeniem, albo kobiety, u których wieloletnie maskowanie utrudniało wcześniejsze rozpoznanie. Warto rozważyć ocenę również wtedy, gdy wcześniejsza diagnoza ADHD wyjaśniła tylko część doświadczeń, a nadal istotne pozostają trudności sensoryczne, potrzeba przewidywalności lub wysoki koszt kontaktów społecznych.
Jak przygotować się do pierwszego spotkania
Jeżeli masz dostęp do informacji z dzieciństwa, dawnych opinii, świadectw albo osoby, która dobrze pamięta Twój rozwój, warto o tym powiedzieć. Brak informatora z dzieciństwa nie oznacza jednak automatycznie, że diagnoza dorosłej osoby jest niemożliwa. Wtedy większe znaczenie ma dokładne odtworzenie historii z dostępnych źródeł i ostrożna interpretacja tego, czego nie da się już sprawdzić bezpośrednio.
Diagnoza dorosłej osoby wymaga spojrzenia wstecz
Spektrum autyzmu jest profilem neurorozwojowym, dlatego w ocenie dorosłej osoby ważne jest nie tylko obecne funkcjonowanie. Wracamy do wcześniejszych etapów życia, sposobu budowania relacji, komunikacji, zainteresowań, potrzeby przewidywalności i reakcji na bodźce. Czasem dopiero z perspektywy dorosłości widać, jak wiele zachowań było próbą dopasowania się do środowiska, a nie dowodem braku trudności.
Maskowanie może zmieniać to, co widać z zewnątrz
Niektóre osoby przez lata świadomie obserwują innych, przygotowują rozmowy, uczą się zasad społecznych i analizują po spotkaniach, czy zachowały się odpowiednio. Z zewnątrz mogą być odbierane jako bardzo społeczne. Koszt takiego funkcjonowania bywa widoczny dopiero po powrocie do domu, w przeciążeniu, potrzebie długiej regeneracji albo okresach wycofania. Jest to szczególnie ważny obszar przy diagnozie dorosłych kobiet.
Jedno narzędzie nie rozstrzyga diagnozy
Kwestionariusz przesiewowy albo pojedyncze badanie obserwacyjne może dostarczyć ważnych informacji, ale nie powinno zastępować historii rozwojowej i całościowej oceny. Wytyczne NICE opisują kompleksową diagnozę dorosłych jako proces uwzględniający wczesny rozwój, obecne funkcjonowanie, zdrowie psychiczne, inne profile neurorozwojowe oraz wrażliwość sensoryczną. Narzędzia pomagają porządkować dane, ale wynik trzeba interpretować w kontekście całej osoby.
Autyzm, ADHD, lęk i trauma mogą się nakładać
Trudności społeczne, wycofanie, przeciążenie, problemy z koncentracją czy silna potrzeba kontroli mogą mieć więcej niż jedno wyjaśnienie. Autyzm i ADHD mogą również współwystępować. Historia traumy nie wyklucza spektrum autyzmu, a spektrum nie oznacza, że każdą trudność trzeba tłumaczyć autyzmem. Różnicowanie jest po to, żeby nie zgubić żadnej ważnej części obrazu.
Co dzieje się po zakończeniu procesu
Po zakończeniu procesu ważne jest omówienie nie tylko kryteriów rozpoznania, ale również tego, jak profil danej osoby wpływa na relacje, pracę, odpoczynek, przeciążenie i codzienną regenerację. Wnioski mogą pomóc uporządkować wcześniejsze doświadczenia i lepiej rozumieć własne potrzeby. Zalecenia powinny wynikać z realnego sposobu funkcjonowania, a nie z samej etykiety diagnostycznej.
Kto prowadzi proces
Proces prowadzi Katarzyna Jurewicz, psycholog i psychotraumatolog pracująca w Szczecinie. W obszarze diagnostycznym koncentruje się na ADHD, spektrum autyzmu, AuDHD oraz złożonych obrazach, w których znaczenie mogą mieć także doświadczenia traumy. Więcej o doświadczeniu i sposobie pracy.
Aktualny cennik
Koszt procesu
1600–2200 zł
Proces obejmuje wywiad pogłębiony, narzędzia diagnostyczne, analizę dokumentacji, pisemną opinię oraz spotkanie z omówieniem wyników i zaleceń. Zakres jest dopasowywany do sytuacji osoby badanej.
Gabinet w Szczecinie
Strefa Zmiany, Katarzyna Jurewicz
ul. Czorsztyńska 25B, 71-201 Szczecin
+48 696 421 121
Na konsultację zgłaszają się osoby ze Szczecina i okolic. Jeśli nie wiesz, czy potrzebujesz pełnej diagnozy, pierwszym krokiem może być rozmowa o tym, co obecnie najbardziej utrudnia funkcjonowanie.
Źródła i dalsza lektura
Opis procesu opiera się na całościowym podejściu do diagnozy. Poniższe materiały pokazują podstawy oceny i pozwalają przeczytać więcej o danym obszarze.